Bitkiler

centıyan

centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan centıyan
centıyan









 
Adi :  
Türkçe adi
CENTIYANE


Türkçe Diger Adlari
Arap dede - Büyük kantaron - Censiyan - Cimtiyen - Cintiyane - Çityane - Defneyezit kökü - Esekturpu - Güsadotu - Sari gentiyan - Küsadotu - Kantaronu kebir - Sivri kökü - Yilanotu


Latince Adi
Gentiana lutea


Ingilizce adi
Gentian


Diger Adlari
Yellow gentiane, Gentiana macrophylla, Qin Jiao


Familyasi
Gentianaceae




 
Tanimi:  
Asagida isimleri yazili bitkilerin toprak üstü kisimlari da centiyane kökü gibi kullanilmaktadir. G.asclepiadea - mavi centiyan, G.curicuata - bu da mavi çiçeklidir ama yapraklari küt'dür. G.oliveri griseb - çiçeklerinin disi mavi, içi beyazdir. Yüzün üzerinde türü olan bu bitkinin Avrupada 30 kadar, Türkiyede ise 10 un üzerinde türü yetismek - tedir. Yavas büyürler ve 60 yil kadar yasarlar. Avrupada birçok ülkede koruma altina alinmistir. 100 - 120 cmyükseklikte, otsu bir bitkidir. 1700 m ye kadar yüksekliklerde görülür. Köklerinin içi sari, disi gri kabukludur. Gövdesi dik olarak çikar, yesilimsi - mavi renkli olup içi bostur.Yapraklari 5 - 7 li halkalar halinde dizili, mavimsi - yesilrenklidir. Çiçekler temmuz ve agustos aylarinda açar,sari renkli, 3 - 10 adetli çemberimsi kümeler halindedirler. Kullanilan kisimlari kökleri olup 10 - 25 cm boyunda, 1 - 3 cm çapinda, silindir biçiminde ve dis yüzleriesmer - sari arasi kabugumsu ince bir mantar tabakasi ile kaplidir.


Botanik Bilgisi


 


Kokusu - Tadi
Bitki kökleri hos baharat kokulu, önce tatlimsi, sonra aci lezzettedir. Tadi uzun süre agizda kalir. Taze kökler, keskin ve hos olmayan bir kokuya sahiptir.


 




 
Faydalari:  
Sindirimsistemini uyararak ifrazati arttirir ve istah açar.


Mide yanma ve agrilarina iyi gelir. Safra söktürücüdür.


Iltihapli yaralarda haricen kullanilir.


Ates düsürücüdür.


Barsak parazitlerine karsi yararlidir.


Ak yuvarlariarttirir.




 
Yan Etkileri:  
Kan basinci yüksek olanlar, mide kanamasina egilimliler, sürekli burun kanamasi olanlar, hamileler, midesi yüksek asitliler kullanmamalidir.


 
Tibbi Bakis Tarzi :

 


Immün sistem
Folklorik bilgiye göre atesidüsürür.


 
Yine folklorik bilgiye göre, dalagin fonksiyonunu gelistirir.


Iskelet kaslari sistemi
Folklorik bilgiye göre, gut hastaligini hafifletir.


Kalp - damar sistemi
Folklorik bilgiye göre, kan dolasimini gelistirir.


Metabolizma
Safra akisini canlandirmasi yüzünden hepatiti iyilestirmede yararlidir.


 
Safra akisini canlandirmasi yüzünden sariligi iyilestirmede yararlidir.


Sindirim sistemi
Folklorik bilgiye göre, saglikli bir sindirim sistemi saglar ve istahi açar.


 
Safra salgilanmasini uyarir.


Yemekten önce alinan yaprak çayi mide eksimesini önler.


Içerdigi gentiopicroside sebebiyle hidroklorik asitüretimini uyarir.


Hazimsizligiazaltir.


Folklorik bilgiye göre, bagirsak parazitlerinin yok edilmesini kolaylastirir.


Folklorik bilgiye göre, karacigerin fonksiyonalitesini arttirir.


Solunum sistemi
Folklorik bilgiye göre, geleneksel soguk alginligindasemptomlari azaltir.


 
Içerigi :

 


Vitaminler
*****


Mineraller
*****


Kimyasallar
Alkaloidler:Gentianine - - Gentialutine


 
Biyoflavonoidler: Gentiamarain - - Gentisin - - Mesogentioigenin - - Protogentiogenin


Glükozit acilastiricilar: Amarogentin - - Amaropanin - - Amaropicrin - - Amaroswerin


Gentiopicrin - - Gentiopicroside


 
Kullanimi :

 



Toplanmasi
Yasli bitkinin kökleri bahar veya sonbaharda kazilip çikarilir. Temizlendikten sonra çabuk kurumasi için


 
boylamasina dilimlenerek ipe asilip kurutulur. Iyi havadar, gölge yerlerde kurutulur.


Saklanmasi
Temiz ve havadar, kuru yerlerde saklanir.


Yararlanilan Kisimlari
Yasli bitkinin kökleri


Kullanma Sekli
Içten ve distan


Hazirlanma Biçimi
Çay: Ince kiyilmis 1/2 çay kasigi kök, 150 ml suda 10 saat bekletilerek demlenilir, süzülür.


 
Çay: Ince kiyilmis 1/2 çay kasigi kök, 150 ml kaynar suda haslanir, 20 dak. bekletilip süzülür.


Sarap: 30 - 40 gr ince kiyim kök, 500 ml sarapta 15 gün dinlendirilip süzülür.


Tentür: 10 gr ince kiyim kök, 50 ml sulandirilmis alkolde 1 gece bekletilip süzülür.




 
Geçmisi :

 


Ana Vatani
Avrupa, Kuzey ve Bati Anadolu


Yetistigi bölgeler
Bilecik, Bursa, Izmir, Sinop


Tarihçe
Dioskorides'e göre Gentiana adiM.Ö 2. yüzyilda yasamis Ilirya krali Gentis'in(Gentius) ilk olarak uygulamasi dolayisi ile verilmistir, lutea ise sari anlamindadir. Dioskorides, Plinus, Gelen damla hastaligi, mide ve karaciger sikayetleri, zehirli hayvan sokmalari, tassancilari, çiban ve yaralarda kullanmislardir. Ibn Sina ates düsürme, menstrüasyon, idrar söktürme vezehirlenmelerde kullanmistir. Albertus Magnus mide güçlendirme ve karaciger hastaliklari tedavisinde;Paracelsus koruyucu tonik olarak; Matthiolus ates düsürücü, balgam söktürücü, karaciger ve dalak hastaliklarinda, mide güçlendirmede, sindirim kolaylastirmada kullanmistir. 18. yüzyilda en iyi ates düsürücü olarak kabul ediliyordu. Yine uzun zaman sitma nöbetlerinde ates düsürmek için kullanilmistir.


 





acı kavun

|

ada çayı

|

ada soğanı

|

ahududu

|

alıç

|

aloe vera

|

anason

|

arslan pençesi

|

at kuyruğu

|

aynısafa

|

biberiye

|

böğürtlen

|

brokoli

|

centıyan

|

civan perçemi

|

çoban otu

|

çoban çantası

|

dereotu

|

devedikeni

|

domates

|

ebegümeci

|

eğir

|

ekinezya

|

enginar

|

geven

|

ginseng

|

hatmi

|

havuç

|

ıhlamur

|

ısırgan

|

ıspanak

|

isveç iksiri

|

kırmızı kantaron

|

sarı kantaron

|

karabaş

|

karakafes

|

keçi boynuzu

|

kedi otu kökü

|

kekik

|

keten tohumu

|

kırmızı biber

|

kurt pençesi

|

kuşburnu

|

lahana

|

maydanoz

|

melisa

|

meyan kökü

|

papatya

|

propolis arı zamkı

|

rezene

|

üzüm çekirdeği

|

yeşil çay

|

yoğurt otu

|

zencefil

|

zeytin yağı

|

zeytin yaprağı

|

ökse

|

sarımsak

|

soğan

|

üzüm

|

yaban mersini

|